УИХ-ын гишүүн Э.Бат-Үүл: Би Монголыг ардчиллыг шинэ маягийн большевикуудад хэзээ ч алгадуулахгүй

2008/08/19
Share |
Хүмүүс: Э Бат-Үүл | 
УИХ-ын гишүүн Э.Бат-Үүл: Би Монголыг ардчиллыг шинэ маягийн большевикуудад хэзээ ч алгадуулахгүй

2008 оны УИХ-ын сонгууль болоод cap гаруй хугацаа өнгөрсөн ч шинэ парламент бүрэлдэж чадахгүй төр засаг гацаанд орчихоод байгаа. СЕХ-ны дарга гурван тойргийн асуудлыг халаасандаа авч үлдэн нэг нэгээр нь цувуулан ерөнхийлөгчид өргөн барьж “золигтож” байгаа нь Н.Энхбаярын эсрэг явуулж буй Ц.Нямдоржийн тоглолт гэж улс төрийн хүрээнийхэн ярьцгааж эхэллээ. Үйл явдлын завсар зайг ч АН-ын албан тушаалын хэнээтэнүүд ч чадмаг ашиглан сайдын суудлыг наймаалцан хор найруулгаа эхэлсэн ч гэх. Тэд шинэ засгийн газрын бялуунаас хүртэхийн төлөө парламентыг гацааж, Монгол төрийн үйл ажиллагааг зогсоохоо юман чинээн тоохгүй байгаа нь өнөөгийн улс төрчдийн үнэн дүр төрх. Харин УИХ-ын гишүүн Э.Бат-Үүл л урьдынхаараа галын шугаманд зогсч шинэ парламентыг үйл ажиллагааг хэвийн явуулахын төлөө тууштай тэмцэж байна. Түүний энэ хичээл зүтгэл нь эцэстээ өөрийнхөө гараар бий болгосон намаасаа хөөгдөхдөө тулж ч мэдэхээр боллоо.

-Өнөөдөр монголд улстөрийн их түвэгтэй нөхцөл байдал үүсчихлээ. Энэ талаар та юу хэлэх вэ?
-Нөхцөл байдал их төвөгтэй байна. Өнгөцхөн харахад УИХ-ын үйл ажиллагаа гацсан мэт боловч яг үнэндээ 1990 оны ардчилсан хувьсгалын ололт цохилтонд орчихоод байна. 1990 оноос өмнө Монгол улсад нэг намын дур зорго засагладаг байлаа. 1990 онд бид нар олж авсан ололт бол улс төрийн намын дур зорго Монгол орныг засаглах биш харин хууль засаглах ёстой гэсэн ном журмыг тогтоосон явдал. Үүнийгээ бид шинэ үндсэн хуулиндаа тов тодорхой заасан байгаа. Чухамдаа 1996 он хүртэл Монгол оронд хууль засагладаг байгаа. Одоогийн ерөнхийлөгч Н.Энхбаяр УИХ-ын гишүүн болсон тэр цаг үеэс улс төрийн намын дур зорго Монголд ноёрхож эхэлсэн. Төрийн байгууллагыг гацаах, барьцаалах хэлбэрээр. өөрсдийнхөө хүсэл зоргыг хэрэгжүүлдэг хүчирхийллийн арга тэр үеэс л бий болж эхэлсэн. Энэ байдал улам бүр газар авсаар сүүлдээ АН-ын өнөөгийн гүйцэтгэх зөвлөл энэ арга барилыг хэрэглэж 1990 оныхоо ардчилсан хувьсгалын ололт руу өөрсдөө цохилт хийж байна. Улс төрийн намууд сууж байгаад л асуудлыг шийдэж байна. Хэрвээ улс төрийн намууд асуудлыг шийдчих юм бол хууль байгаад яах юм. Тэд үндсэн хууль болон бусад хуулийг үл тоосон байдал руу хэдийнэ орчихсон. Цаашдаа ингээд л улс төрийн намууд хуулиас гадуур бүх асуудлыг шийдэж явбал 1990 онд олж авсан ардчилсан хувьсгалын маань том ололт бүрэн алдагдах нь гарцаагүй. Ер нь ардчилал гэж яг юу юм бэ гэдэг өнцгөөс нь харахад ардчилалд маш ноцтой том цохилтууд ирчихээд байна.
-7-р сарын 1 бол Монголын түүхэн дэх хар өдөр. Энэ үйл явдлын учиг хаанаас эхтэй вэ?
-Улс төрийн дур зорго газар авч хүчирхийллийн аргаар асуудлыг шийдэх гэж дайрдагийн илрэл бол энэ үймээн самуун. Ер нь 7 сарын 1 бол бид хүчирхийлэлд хүрэхэд ойрхон байна шүү гэдгийг харууллаа. Монгол улс цаашдаа тогтвортой амгалан тайван орон байж чадах юм уу үгүй юм уу гэдэг ноцтой асуудал хөндөгдсөн хэрэг. Мэдээж хэрэг ийм зүйлийг Монголын ямар ч иргэн хүсэхгүй нь ойлгомжтой. Албан тушаалын төлөө алалдаж, энгийн номхон иргэдийг золиосонд гаргаж улс орноороо дэнчин тавьдаг явдлыг таслан зогсоох хэрэгтэй. Үүнд иргэн бүрийн хичээл зүтгэл хэрэгтэй. Үгүй бол бид юунд ч хүрч мэднэ.
-Үйл явдлын буруутанг эрж хайж байна. Та буруутнаар хэнийг нэрлэх вэ?
-Үйл явдлын буруутанг баримт нотолгоон дээр үндэслэн ярихгүй хар таамгаар ярихаар зэрэг ингэж бие бие рүүгээ дур зоргоороо дайрсан хий хар үүсээд байна. Ардчилсан ямар ч улс оронд аливаа үйл явдлын хариуцлагын тухай ярихдаа заавал нотолгоо нь баримтанд үндэслэж ярьдаг учиртай. Тэгэхэд манайхан бол зүгээр л өөрөө өөрийнхөө сэжиг таамгийг улс төрийн үг яриа болгож хэрэглээд байна. Энэ байдал газар авахаар бид бие биедээ хүч түрэн ярьж суудаг хачин эвгүй байдалд орно. Эцэст нь жинхэнэ буруутан нь хий харын тоосон дунд нь алга болно шүү дээ.
-Ерөнхийлөгч чуулганы индэр дээрээс нэлээд тунирхал чулуудлаа. Түүний үгэнд та ямар дүн шинжилгээ хийхэв?
-Төрийн тэргүүний сэнтийд байгаа хүн гэхэд их хариуилагагүй үг хэлсэн. Зүв зүгээр л Энхбаяр гэдэг жирийн иргэний гомдол тунирхал гарч ирлээ. Энхбаяр гэдэг хүн нэг тусдаа ерөнхийлөгч Н.Энхбаяр гэдэг хүн бас тусдаа гэж би уг нь ойлгодог юм. Гэтэл тийм биш юм шиг санагдлаа. Улс төрийн намуудыг хоорондоо ярилц гэж юу яриад байгаа юм. Уг нь УИХ-ын гишүүдийг чинь ард түмэн сонгооо биз дээ. Надад харамсалтай л санагдсан.
-7 сарын 1-ний үйл явдлыг Баабар яг харсан мэт бичсэн байсан. Та бас эвгүй байдалд орно шүү гэж сануулж байсан?
-Баабар бол өндөр боловсролтой хүний хувьд нэн ялангуяа хүн төрөлхтний түүхийн талаар өргөн цар хүрээтэй мэдлэгтэй хүн учраас иймэрхүү үйл явдлын шинж тэмдгийг урьдчилан харж үзмэрч маягтай бичсэн л дээ. Ардчилсан нийгэм рүү шилжиж байгаа бусад улс орны туршлага, хүн төрөлхтний ардчилал руу шилжсэн туршлагыг харахад сүүлдээ эрх “мэдлийн төлөө алалдан тулалддаг хяналтгүй үйл ажиллагаа газар авсан байдаг юм билээ. Тэрнийг л Баабар бичсэн. Одоо харахад Баабарын бичсэн зүйл үг үсгээрээ л яваад байна. Тэрийг мэдээж хэрэг Баабар зохион байгуулчихсан хэрэг биш шүү дээ. Зүгээр л Баабар ийм аюул болно шүү гэж танин мэдэхүйн талаас нь бичсэн байхгүй юу. Баабарын бичсэн юм чинь хуулиа л сайн бариарай, сонгуулиа хуулийн хүрээнд ягштал явуулаарай. Тэгэхгүй бол ийм аюул болдог юм шүү гэж л хэлсэн байхгүй юу. Гэтэл тэрийг тухайн үед нь хэн ч тоогоогүй нь харамсалтай.
-СЕХ дарга Баттулга “Цоорхойтой хуулиас болж будлиантай сонгууль боллоо” гэсэн. Үндсэндээ будлиантай сонгуулийн буруутан нь эрхэм гишүүд та нар юм биш үү?
-СЕХ дарга Баттулга их буруу зүйл ярьсан. “Сонгуулийн хууль цоорхойтой гарсан. Харин би ч их сайн зохион байгууллаа” гэсэн маягтай үг хэлсэн. Өөрийнхөө алдааг хууль руу чихсэн. Ер нь ямар ч улс оронд нийгмийн бүх харилцааг нэг бүрчлэн зохицуулсан тийм төгс төгөлдөр хуулийг одоо болтол гаргаж чадаагүй. 2005 оны Америкийн ерөнхийлөгчийн сонгууль дээр.маргаан гарч Гир “Буш намайг луйвардчихлаа” гэж шүүхэд гомдол мэдүүлж байсан. Сонгуулийн хуулин дээр бол энэ бүгдийг нарийвчилсан зохион байгуулалтын арга хэмжээ журам тогтоох эрхийг СЕХ-нд өгчихсөн. Харин СЕХ зохион байгуулалтаа зөв хийж чадаагүй байж цоорхойтой хуулиас болчихлоо гэж ярих нь зүйд нийцэхгүй. Тогтолцооны талаас бол Эрдэнэбүрэн гишүүн бид хоёр пропорциональ буюу хувь тэнцүүлсэн системээр УИХ-ын сонгуулийг, орон нутгийн сонгуультай хамт явуулья гэдэг саналыг тавьж байсан. Орон нутагт МАХН дангаараа ноёрхчихсон учраас манайх хүч мөхөсдөх аюултай. Хэдийгээр биднийг нийгэм дэмжээд байгаа ч гэсэн яг санал тоололтын цэг нь сум баг юм шүү дээ. Энэ тухайгаа ч би намынхаа удирдах байгуулага дээр байнга хэлж байсан. Харамсалтай нь тэр санал дэмжигдээгүй.
-Өнөөдөр 2 тойргийн асуудал бүрхэг хэвээр байна. Үүнийг нэг тийш нь болгочих боломж байхгүй гэж үү?
-Яг энэ асуудлаар би үнэндээ сонины мэдээлэлтэй л байна. Хэрвээ УИХ нь тангарагаа өргөөд бүрэн эрхээ хэрэгжүүлж байсан бол СЕХ даргыг дуудаад авчираад асууна. Харамсалтай нь тийм боломж одоо алга. Зөвхөн сонгуулийн асуудлаар төдийгүй Монгол улсад хаяагүй дур зоргын үйлдэл газар авчихаад байна. Сонгуулийн дүнг тоолох эсэх нь тухайн албан тушаалтны дур зоргын асуудал болчихсон байна шүү дээ.
-Та намынхаа байр суурины эсрэг зогсч УИХ-ын чуулганд суулаа. Үүнийг чинь юу гэж ойлгохов?
-Би нэг зүйлийг зориуд тодруулмаар байна. Би намынхаа байр суурьтай зөрөөгүй. Харин манай намын гүйцэтгэх зөвлөлд байгаа бүлэг хүмүүсийн байр суурьтай санал нийлэхгүй байна. Нэн : ялангуяа сонгуулийн дараа намууд зөвшилцөх тухай ярихад манай намын ажлын хэсгийн гишүүд 2000 онд оруулсан үндсэн хуулийн өөрчлөлтөө больё. Үндсэн хуулиа эргэж өөрчилж, хуучин хагас ерөнхийлөгчийн засаглалын хэлбэр рүү явья гэж яриад унасан. Өөрөөр хэлбэл ерөнхийлөгчийн засаглал тогтооё гэсэн саналыг тавиад эхэлсэн. Уг нь сонгууль маргаантай боллоо. Сонгуулийн тойргууд дээр маргаан гарлаа тэрийг засч залруулья гээд яриад явж байсан юм. Тэгтэл нөгөө анхдугаар чуулгаан хуралдуулах нөхцлийг бүрдүүлэх учиртай ажлын хэсэг чинь ерөөсөө үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг ярья, ерөнхийлөгчийн эрх мэдлийг бий болгоё гэж тэс хөндлөн дайраад эхэлснийг би хараад үнэхээр балмагдсан. Энэ бол манай намын байр суурь биш. Ерөнхийлөгчийн засаглал тогтоохыг тууштай эсэргүүцдэг. 2000 оны үндсэн хуулийн өөрчлөлтөөс өмнө байсан ерөнхийлөгчийн тэр их айхтар эрх мэдлийн горыг бид амссан улс. Засгийн газраа байгуулж чадахгүй байн байн буцаалгаж байсан. Тэгээд бидний санаачлагаар үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг хийсэн. Миний бланкан дээр УИХ-ын 76 гишүүн гарын үсэг зураад тэр өөрчлөлтийн хийсэн байдаг байхгүй юу. Тэгсэн харин сая гэнэтхэн шал өөр юм яриад давхиад ороод ирдэг байгаа. Ингээд зөвшилцөж байгаа явцыг хараад байсан чинь тун эргэлзээтэй болоод явчихсан. Анх тавигдаж . байсан зорилтоосоо тэс өёр зүйл яриад эхэлсэн ямар санаа агуулаад байгаа нь шууд л мэдэгдэж байгаа юм л даа.
-АН-ынхан Засгийн газар орох шаардлага тавиад байгаа юм биш үү?
-Ийм явган яриа явж байна. Би эхлээд энэ үг ярианд нэг их үнэмшихгүй байснаа ерөнхийлөгчийн зөвлөхийн яриаг хараад арай ч дээ гэж л бодож байна. Ерөнхийлөгчийн улс төрийн зөвлөх Долгоржав тангараг өргөхөөсөө өмнө албан тушаал наймаалцья гээд байна гэж сонинд ярилцлага өгсөн байна билээ. Тангараг өргөж бүрэн эрхийг хэрэгжүүлэх ажлыг хуулийн дагуу хийхээсээ өмнө албан тушаал наймаалцья гэж яриад явж байж яаж болдог юм. Ийм бусармаг үйл ажиллагаа газар аваад эхэлсэн нь харагдаж байна. Энэбол манай намын шийдвэр биш. Энэ бол манай намын гүйцэтгэх зөвлөлийн хэсэг бүлэг хүмүүсийн гаргаж. байгаа авир. Үүнийг би хүлээн зөвшөөрөхгүй.
-Таныг намаас хөөх ч тухай яригдаж байна?
-АН-аас дүрмийн хороонд ийм санал тавьчихсан байгаа гэсэн. Би Монголын ардчиллыг шинэ маягийн большевикуудад хэзээ ч алгадуулахгүй. Ленин яг ингэж хүч тулган тулалдах аргыг улс төрийн тактик болгон гаргаж ирсэн. Ленин өөрийнхөө төр ба хувьсгал зохиолдоо парламентыг барьцаанд байлгах замаар социалист хувьсгалыг хийх ёстой гэж бичсэн байдаг. Парламентыг ажиллуулж хэрхэвч болохгүй шүү гэж бичсэн байдаг юм.

Эх сурвалж: Монголын нэг өдөр

Танд манай нийтлэл таалагдаж байвал LIKE дараарай!
Сэтгэгдэл
ТАНЫ СЭТГЭГДЭЛ
Таны нэр:
АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд factnews.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдолыг 8919-9080 утсаар хүлээн авна. тэмдэгт.