Ц.Элбэгдорж: Хулгай хийж, хүн алаагүй л юм бол МАХН дангаараа засгаа барих ёстой

2008/09/05
Share |
Хүмүүс: Цахиа Элбэгдорж | 
Ц.Элбэгдорж: Хулгай хийж, хүн алаагүй л юм бол МАХН дангаараа засгаа барих ёстой

Ардчилсан нам (АН)-ын дарга асан Ц.Элбэг­дорж­той ярилцлаа.

-Хамтарсан Засгийн га­зар байгуулах тухай шийд­вэрт та ямар дүгнэлттэй байна вэ?
-Эх орон, ард түмнийхээ төлөө сайн юм хийе гэж бодож байгаа бол АН-ыг зүгээр байлга. Гүйцэтгэх ёстой үүр­гийн нь дагуу ажиллуулах хэрэгтэй. Өнөөдрийн сонгуу­лийн дүнг аль, аль талдаа хүлээн зөвшөөрч байгаа бол хуулийн дагуу олонхи суудал авсан нам нь Засгийн газраа байгуулаад явах ёстой. Харин цөөнх нь хяналтаа тавиад ажиллах л ёстой.

-АН-ын дарга Н.Алтан­хуяг хэвлэлийнхэнтэй анх удаа уулзахдаа "Би намын дарга болохдоо л хамтар­сан Зас­гийн тухай ярьж байсан" гэж байна лээ. МАХН-ын дарга С.Баярыг хүлээн авч уулза­хад ч хам­тарсан Засаг бай­гуулах саналаа хэлсэн гэдгээ бас ярьсан. Таныг АН-ын дарга байх үед хамтарсан Засгийн газрын тухай танай намд яригдаж байсан юм биш үү?
-АН-ын аль нэг шатны байгууллагад хамтарсан Зас­гийн газрын талаар гарсан, дэмжсэн нэг ч шийдвэр байх­гүй. Тэр дундаа Үндэсний зөвлөлдөх хороо, Гүйцэтгэх зөвлөлөөр энэ асуудал яриг­даагүй.

-Та АН-ыг сөрөг хүч­ний­хээ үүргийг л гүйцэтгэх нь зүйтэй гэж үзэж байна уу?
-Энэ бол миний байр суурь биш. Ард түмний өнөө­дөр хийсэн сонголт. АН өмнө нь хамтарсан Засгийн газарт байж үзсэн. Тэр бол 2004 онд аль ч нам олонхи болоогүй учир хамтарч Засгаа бай­гуу­лахаас өөр аргагүй байсан үе. Хуулийн шаардлага нь тэр учраас эвслийн Засгийн газар байгуулж байсан. 2008 оны сонгуулийн дүн өөр гарсан. МАХН 45, АН 28 суудалтай. Ийм тохиолдолд 45 суудалтай нам л Засгийн газраа хуулийн дагуу байгуулаад явах хэрэг­тэй. Хамгийн гол нь АН өмнө нь эвслийн Засгийн газарт байхдаа их зүйл хийх, хэрэг­жүү­лэхийн төлөө ажилласан. Гэхдээ 2006-2008 он хүртэл сөрөг хүчин болж ажиллахдаа хамгийн бүтээлч, үр дүнтэй ажилласан. Тэр үед татварын шинэчлэлийг хийж чадсан. Засгийн газруудын хариуцла­га­гүй үйлдлийг илчилж хариуц­лагагүй асуудлыг гар­гаж тавьж чадсан. Ард иргэ­дэд ашигтай шийдвэрүүдийг гаргуулсан. АН ажиллах юм бол бүтээлч байж чаддаг гэд­гийг харуулсан он жилүүд байсан. Ирэх дөрвөн жилд ч АН-д дээрх боломж нь байна.

-"Том төслүүд хэрэг­жүүлнэ, ажил хийнэ, эх орон, ард түмнээ бодохоор ингэж хамтрахаас өөр ямар ч гарц алга. Энэ бол эцсийн шийдвэр, үүндээ итгэлтэй байна" гэж хоёр намын дарга ярьж байна?
-Харин эх орон, ард түм­нээ бодвол энэ хоёр нам хуулийн дагуу тус бүрийн гүйцэтгэх үүргээ л гүйцэтгэх ёстой. Харин ч АН сөрөг хүчин болбол одоо шинээр тогтох Засгийн газар илүү үр бү­тээлтэй, ард түмэнд ач тусаа мэдрүүлнэ гэдэгт би итгэж байна. Засаг нь илүү чих зөөлөнтэй байна. Хэрвээ нийлээд суувал сайн зүйл гарахгүй. Ямар ч хяналтгүй болно. Хэдийгээр сайн зүйлд зорьж нэгдэнэ гэж байгаа ч хүссэн үр дүн хүний бодлоос шалтгаалахгүй л дээ. Түүнийг тодорхой институтици, тодор­хой механизмаар дамжуулж биелүүлдэг. Үүнийг л хүн төрөлхтний, ардчиллын ололт гэж байгаа юм.

-МАХН яагаад олонхи болчихоод хамтарч Засаг байгуулах гээд зүтгээд байна вэ. Та юу гэж үзэж байна?
-Худлаа хэлээгүй, хулгай хийгээгүй, хүн алаагүй л юм бол өнөөгийн энэ МАХН, эрх баригчид хуулийнхаа дагуу дангаараа Засгийн газар бай­гуу­лахаас яагаад татгалзаад, хулчийгаад байгаа юм бэ. Үүнийг би ойлгохгүй байна. Хамтарсан Засаг байгуулах гээд зүтгээд байгааг зөвхөн дээрх шалтгаанаар л тайл­бар­лах боломжтой. Хэрвээ үнэ­хээр ард түмний сонголтыг хулгайлсан, худал хэлж өөр­чилсөн, хүний амь насыг егүүтгэсэн, дээрээс нь ам­лал­таа хэрэгжүүлж чадахгүй гэж бодоод хулчийгаад байгаа бол хамтрах тухай биш АН-д Засгаа шилжүүлэх ёстой. Засгийн зарим эрх мэдлийг өгөх биш бүтэн эрх мэдэл шилжүүлэх хэрэгтэй. Өөр асуудал байхгүй. Ард түмний сонголт шударгаар гарсан бол, хууль ёсоороо явсан бол төрийн эрх мэдэл АН-д шилж­сэн байх ёстой гэж би боддог.

-"Сөрөг хүчингүй Засаг байгуулагдах нь ээ" гэсэн асуултад МАХН-ын дарга "Сөрөг хүчний дуу хоолой үгүйлэгддэг цаг өнгөрсөн. Засгийн газрын үйл ажил­ла­гаанд хяналт тавих эрх нь сөрөг улс төрийн хүчин гэ­хээс илүү парламентдаа ногддог" гэж хариулж байна лээ. Түүний хэлж байгаа хяналт хариуцла­гатай байх боломжтой бо­лов уу?
-Өнөөдрийн эрх баригчид хяналтгүй байхыг туйлаас хүсч байгааг би ойлгож  байна. Өнөөгийн эрх баригчид хариуц­лага хэрэгждэггүй тө­рийн механизм хүсч байгааг ойлгож байна. Тэд үнэхээр хариуцлагагүй байгаа. Хийх гэж байгаа ажлынхаа төлөө хариуцлага хүлээх нь бүү хэл болоод өнгөрсөн бусармаг үйл ажиллагааныхаа төлөө хариуцлага хүлээх ёстой хүмүүс. Өнөөгийн эрх бариг­чид хариуцлагаас зугтах гэж оролдож байгааг би харж байна. Харин тэр боломжийг нь АН олгох ёсгүй юм.

-Хамтрах байсан юм бол яах гэж сонгууль явуулсан юм бэ. Сонгууль явуулах гэж, хөрөнгө мөнгө, хөлс хүч зарж эхэлсэн цагтаа л одоо ярьж байгаа шиг хамт­раад, ярилцаж зөвшилцөөд шинэ Засаг байгуулаад явчихгүй яасан юм бэ гэсэн асуулт олон хүнд байх шиг байна?
-Үнэхээр хамтраад Засаг байгуулаад явахаар бол мон­голчууд ардчилал гэж 18 жи­лийн турш алба ажил амь насаа зориулан, зориулан явах ямар ч шаардлага бай­сан­гүй. Хэсэг бүлэг хүмүүс ний­лээд төр, Засгийг аваад яв­чих­даг л юм бол ард түмэн сонголтын өмнө "Бид олонхи болж бодлогоо хэрэгжүүлнэ", "Бид цөөнх болж хяналтаа хэрэгжүүлнэ" гэж ярих ямар ч хэрэггүй байсан юм. Үнэ­хээр учир утгагүй л дээ. МАХН-ын хувьд нөгөө талд нь байгаа сөрөг хүчин эв нэг­дэл­гүй байх, түүнийг хагалах, хүч муутай байлгах, зорилго байгаа. МАХН-ын хувьд АН-аар нүүрээ тахлах шаардлага, нөхцөл бий. Өнөөдөр эрх баригчид гарч ирээд иргэдтэй уулзчих чадваргүй болсон. Тийм ёс суртахууны эрх ч байхгүй. Тэр бүхнийгээ АН-ын нэр хүндээр нөхөх оролдлого МАХН-аас гарч байгааг харж байна. Тийм оролдлогод АН автах ёсгүй.

-Таны ийм байр суурь АН-аас ирэхийг мэдэж бай­гаа мөртлөө МАХН яагаад хамтарсан Засгийн газар бүрдүүлэх санал тавиад байгаа юм бол?
-АН-ын даргын зүгээс хамтарч ажиллая гэсэн яриа гараад байна. Тэгэхээр бид өөдөөс нь тэгье гээд л шийд­вэр гаргачихъя. АН тат­галз­сан тохиолдолд "Хамтдаа улс орноо хөгжүүлэх түүхэн бо­ломжоос АН татгалзсан учраас бид дангаараа Засгийн газар байгуулахаар боллоо" гээд МАХН үйлдлээ зөвтгөөд явах гэж байгаа. Ерөөсөө АН-д тийм өгөөш хаяж байна. АН-аас ямар хариу ирэхийг хү­лээ­сэн тоглолт л хийж байна, МАХН. Эцэст нь АН-аас ямар ч шийд гарсан МАХН-д ал­даа­гүй гэж тооцоолж хамтарсан Засгийн төлөө тэмүүлээ биз. Иймэрхүү тоглолт хийх арга МАХН-д бий л дээ. Үүнээс илүүг харж, зарчмаа барьсан зөв шийдвэр гаргахыг л ард түмэн АН-аас хүсч, хүлээж байгаа.

-Долдугаар сарын 1-нд хүний амь нас эрсэдсэн асуудлын үнэн мөнийг олох ёстой гэж АН байнга шаардсан. Танай намын шинэ дарга ч "Манай нам нэгдмэл байр суурьтай байгаа..." гэж байна лээ. Тэгэхдээ хоёр нам удахгүй өвөр түрийдээ орчихвол дээрх шаардлагууд тань хариу олох болов уу?
-Ардчиллыг бүтээнэ гэдэг бол нэг насны үйл хэрэг. Нэг хүний нас ч гүйцэхгүй үйл хэрэг. Түүнийг гутааж, нураахад нэг өдөр ч уртадна. Тиймээс ардчилал, эрх чөлөөг хамгаалах гэж байгаа бол энэ зарчим дээрээ байнга зогсох ёстой юм. Энэ зарчим дээр нэг хэсэг зогсч байгаад эргэж буцах ёсгүй л дээ. Нөгөө талаасаа харахад МАХН-ын зүгээс АН-ын тавьж байсан шаардлагуудаас зугтах аргагүй болж байгаагаа л харуулж байна. Хууль зөрчсөн, хүний амь насыг хөнөөсөн үйлдлээсээ зугтах аргагүй нь нотлогдож  байна. Шаардлага тавьсан хэсгийг одоо хажуудаа авч, нэг дээвэр дор орно гэдэг бол зугтах аргагүй болж байгааг нь л улам бүр тодруулж байгаа хэрэг. Эрх баригчид ард түм­ний шударга сонголтоор га­раад ирсэн гэж бүрэн, итгэл­тэй хэлж чадахгүй болж бай­гаагаа илтгэж байна. Энэ сонгууль будлиантай болсон, өнөөдөр эд нар биш өөр эрх баригчид өөр зарчим, бодлого хэрэгжүүлэх ёстой байсан шүү дээ гэсэн нийтийн ханд­лага, итгэл үнэмшил улам бүр гүнзгий болж байна. Тэгэхээр бидний ярьж байгаа шударга шаардлага энэ нөхдийг илчлэхээр болж байгааг л харуулсан үйл явдал өрнөж байна.

-Таны бодлоор АН одоо Засгийн га­зарт орсноор Монголын том нам боло­хынхоо хувьд ард түмэнд бага ч болов эрх ашиг авч­рах боломж байна уу?
-Ер нь Үндсэн хуулийн дагуу УИХ 76 гишүүн бүрэл­дээгүй байхад шинэ Засгийн газар бүрдүүлэх тухай яриг­дах ёсгүй. Тэр дундаа одоо яригдаж байгаа шиг хамтар­сан Засгаар хяналтгүй төр байгуулагдвал тэр хэрээр ард түмэнд үр өгөөжгүй шийдвэ­рүүд гарах болно. Хяналт байгаа цагт бид үнийн өсөлт, идэх уух, өмсч зүүхийнхээ тухай ярьж болно. Эрх ба­ригчдын хууль бус үйлдлүү­дийг ярьж болно. Энэ нь л ардчиллын үнэт зүйлс. Үүнийг хэрэг­жүүлэх гэж л Монголын ард түмэн удаан зүтгэсэн. Ард түмнээ, үнэ­хээр АН-ыг дэмждэг гишүүдээ бодож байгаа бол сөрөг хү­чин, хяналтын үүргээ гүйцэт­гэх л ёстой. Өнөөдөр АН Засгийн газарт орлоо гээд бүх гишүүд дэмжигчид нь ажил­тай болж, бялуунаас хуваал­цаж сайхан болно гэж байх­гүй. Нэг хэсэгхэн хүн зарчим зөрчиж, үнэт зүйлийг нураас­ны­хаа төлөө өөрийн амьдрал ахуйгаа дээшлүүлж, хүмүүст бага ч болов сайн юм хийнэ гэж бодож, ойлгож байж магад­гүй. Сайн зүйлийг хүний хүс­лээр биш механизмаар хий­дэг юм. Олонхи цөөнхийг ме­ха­низмаар дамжуулж хий­дэг нь тэртэй тэргүй нотлогд­сон. Нэг хэсэг хүн албан тушаал­тай болсон ч нийтээрээ нэр хүндээ алдана. Ингэс­нээр бүр олон хүн цаашдаа ажил амьд­ралаа алдана гэсэн үг.

Эх сурвалж: Өдрийн сонин

Танд манай нийтлэл таалагдаж байвал LIKE дараарай!
Сэтгэгдэл
ТАНЫ СЭТГЭГДЭЛ
Таны нэр:
АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд factnews.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдолыг 8919-9080 утсаар хүлээн авна. тэмдэгт.