ӨВӨГ ДЭЭДЭС МИНЬ BYE BYE!

2009/12/17
Share |
Хүмүүс:
ӨВӨГ ДЭЭДЭС МИНЬ BYE BYE!

2011 онд Хүннү улс байгуулагдсаны 2200 жилийн ой тохионо. Түүхийн энэ мөчлөгийг бид түүхээ bye bye гэж угтах боллоо. “Миний Монголын газар шорооноос бурхан гуйсан ч бүү өг” хэмээх Модун шаньюйн сургаальтай бид эртний түүх соёлоо хамгаалахаар газар нутгийнхаа төлөө бага гэлтгүй тэмцэж байгаа. Газар шорооныхоо бүрэн бүтэн байдлын төлөө ингэж тэмцэхдээ хог хаягдлын асуудлыг хүртэл гаргаж тавьсан ч нэг л зүйлийг мартчихаад байх юм.

Түүх дурсгалын үнэт өв соёл, дурсгалаа бусдаар дэлбэлүүлж, тэслүүлж, гишгүүлээд дуусгах уу, түүхийн эсрэг гэмт хэрэгтнүүдээс яаж ял асуух вэ гэдгийг орхигдуулаад байна. Байгаль орчинд нөлөө-гүй, хариуцлагатай уул уурхай хөгжиж байгаа нь энэ үү? Хөрс шороонд нь нойрсож буй өвөг дээд-сийнхээ онгон шүтээн, тэдний үлдээсэн соёлын гайхамшигт дурсгалыг дурдах ч үгүй, үгүйлж харам-лахгүй, хамгаалахгүй байгаа бид эхийн ач, эцгийн элбэрлийг санаж явдаг монголчуудын үр сад мөн гэж үү? Уул уурхайн ашиглалтын талбайд түүх археологийн дурсгалт зүйлс өч төчнөөнөөрөө нүдний өмнө ил байхад олзворлогч тал ч, төр засаг нь  ч мэдээгүй царайлж нүдээ тас аньж, хэлээ тас хазан овоолоостой шороотой хамт бульдозердсоор арав гаруй жилийн нүүрийг үзлээ. Дурсгал бүхий олон мянган га газрыг тэсэлгээ хийж, ухаж төнхөж, бүрмөсөн сүйтгэсэн жишээ тоймгүй. Арлын япончууд алга дарам газарт ганц гарааж босгохдоо ч тухайн газарт түүх археологийн шинжилгээ хийлгэсний эцэст зөвшөөрөл олж авдаг бөгөөд сэтэрхий тэвнэд ч ач холбогдол өгч гээсэн, үрэгдүүлсэн этгээдтэй “үзэж тардаг”. Манайхан эсрэгээрээ Төв музейн даргаасаа эхлээд эд өлгийн зүйлээ зөөгөөд дуусгадаг байх жишээтэй.

Хүн төрөлхтний үүслийн өлгий, төв гэгддэг Монгол нутгийн хөрс шороон дор бидний өвөг дээдэс, хүннүгийн язгууртнуудын булш бунхан бий. 40 тонн алтны үнээр л эдийн засгийн хямралаас хялбар-хан гарчихна гээд байгаа монголчууд баялгаа гадныханд самруулчихаад дээрээс нь эцэг өвгөдийн булш бунхнаа эвдүүлж, ясыг нь өндөлзүүлэх нь бүү хэл яйруулж сууна. Баялгийг жудагтай хүртэхгүй бол хараал нь хэт гэнэм. 1941 онд ЗХУ-ын археологчид Доголон төмөр хааны бунхныг нээсэн. Бунхан дээр нь “Үүнийг хөндвөл дайны бурхны уур хилэн хөдөлж асар их гай гамшиг тарина” гэсэн бичиг байсан ч үл тоож Сталин агаагийн Доголон төмөр хааныг харах хүслийг гүйцээхээр гурвын гурван трактор ашиглан байж арайхийн гаргажээ. Энэ өдрийн маргааш Гитлер Орос руу дайрч дэлхийн хоёрдугаар дайн хүн төрөлхтний цусаар газрын хөрсийг будсан. Үүнийг хүн төрөлхтөнд туссан баялгийн хараалын нэг гэж бичсэн нь бий. Бид ч газар шороондоо гамтай хандаж, зөв зүйтэй хөндөхгүй бол түмэн үеэрээ баялгийн хараал тусаж, гай түйг нь үр удам маань эдлэх болно. Түүх дурсгалын үнэт олдвор бүхий Ноён уулын газрын координатыг Археологийн хүрээлэнгээс 48 U 623901 5389343 гэж тодорхойлсон байна. Энэ нь “Бороо гоулд” компанийн ашиглалтын 198А лицензтэй талбайд байгаа юм. Монгол улсад Хэнтий, Ховдын Тахилт, Ноён уул зэрэг цөөн хэдэн газарт Хүннүгийн үеийн булш бунхнууд бий. Тийм ч учраас Ноён уул, түүний ойр орчимд Модун шаньюйн булш бунхан байхыг үгүйсгэх аргагүй ч, бас батлахад одоогоор хэцүү. Канадууд хааны минь толгойгоор тоглож Доголон төмөр хааны бунхныг хөндсөний дараах шиг их гай дуудаж байвал яах вэ? “Бороо гоулд” ХХК байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээ хийлгэхдээ түүх археологийн судалгаа шинжилгээнд милиметр газраа ч хамруулаагүй, “Газар эко” ХХК-иар хийлгэсэн 150 хуудас үнэлгээний тайланд нь энэ тухай нэг ч үг, өгүүлбэр байхгүй. Нуруулдан уусгах төслийнх нь гуравдугаарт л “Түүх дурсгалын зүйлд нөлөөлөл учрахгүй” гэсэн тавхан үг бий. “ЖЭМР”, “Усны эрчим” ХХК-иудын хийсэн энэ үнэлгээ нь ч түүх дурсгалын зүйлийн шинжилгээ огт хийгээгүй байтлаа юуг, яаж мэдэж тавьсан үг байж таарах вэ?

Бага ангийн багш мэс заслын өрөөнд ороод хүний зүрхэнд мэс засал хийчихвэл юу болохыг төсөөлье л дөө. Байгаль орчны нэг мэргэжилтний түүх, археологийн үнэт зүйл, дурсгалын талаар өгч чадах үнэлгээ нь багш хүн эмчийн оронд мэс заслын хутга барьж авч хүн хагалахтай адил үйлдэл юм. Байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээ хийдэг компаниуд нь тухайн асуудлыг хариуцсан төрийн захиргааны төв байгууллага, БОАЖЯ-тайгаа цус ойртсон гэлцдэг. Ах дүү, хамаатан садан, танил талаараа сүлбэлдсэн хэсэг нөхөд хөдөө хөхөрч, гадаа гарал-гүйгээр хөндий шилэн байшингийн тааз ширтэж байгаад л ургуулан бодсоор үнэлгээ хэмээх хэдэн хуудас материал үйлдвэрлэчихдэг нэг төрлийн бизнес. Хотын төвийн хамгийн үнэтэй шилэн ба-рилгуудад түрээсээр сууж, дээд таазаа ширтэж байгаад л Монголын хөрс шороо, газар нутгийн бай-далд үнэлгээ хийж орхидог ийм “Зөн билгийн тулаан”-д оролцогчдоор дүүрсэн байгууллага 100 ор-чим бий. Хангай, говийн бүсээрээ л ялгаатай, бусдаараа ижил төстэй, ихэр юм шиг байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын нарийвчилсан үнэлгээ нэртэй зуу зуун хуудас бүхий хэдэн мянган хавтас архивын бөглөөс болохоос өөр ид шидгүй. Байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээ хийхэд төслийн бичиг баримтад заавал тусгаж байх зүйлсийн 6.13-т “Түүх соёл шинжлэх ухааны дурсгалт зүйлс” гэж үг бий. Гэвч цоглог хүүхнүүдийн дундах “Нас бол тоо юм” гэдэг яриа шиг “Энэ бол цаасан дээрх үг л юм”. Монгол улсын газар нутгийн 70 орчим хувь нь лиценз нэртэй 6000 орчим цаасаар бусдын мэдэлд очжээ. Энэ төслүүдэд дээрх 6.13-т заасан түүх, соёлын дурсгалыг авран хамгаалах судалгаа хийлгэсэн нь ердөө 26-хан удаа байна. Өөрөөр хэлбэл энд Соёлын өвийн тухай хуулийн хэрэгжилт 0.4 хувь ч хүрээгүй байна гэсэн үг. Хууль нь байна уу гэвэл байна. Гэхдээ амьгүй. Хууль нэг мөр байх ёстой атал хоёр түүнээс олон мөр ойлгоод хуулийн заалт хэрэгжих эсэх нь хувийн дур хүслээс хамаардаг. Ашиглалтын болон хайгуулын лиценз авахдаа тухайн этгээдүүд хүсвэл түүх дурсгалын зүйл бий эсэхийг шалгуулдаг, хүсэхгүй бол хийлгэдэггүй. Ийм бусдын мэдлийн, хүний гарт орчихсон хэвтрийн өвчтөн шиг хуультай байгаад яах юм бэ?

Монгол нутгийн газар шороо алхам бүртээ түүхийн өв соёлыг агуулж байгаа гэдэгт эргэлзээд байхын хэрэг үгүй л болов уу? “Бороо гоулд” ХХК-тай адил түүх дурсгалын өв соёлын үнэт дурсгалууд хадгалагдаж байж болох газарт лиценз авч дураар дургиж буй олон байгууллага байна. Бороогийн суурин орчмын газарт “Сэлэнгэ минералз” ХХК, Увсын Бөхмөрөнд нүүрсний уурхай ху-далдаж авсан Баян-Өлгий аймгийн “Ресжан” ХХК, Хөшөө цайдам, Түрэгийн хөшөө дурсгал бүхий газ-рын ойролцоох Хөшөөтийн уурхай гээд нэрнээсээ л өв соёлын өлгий болсон газруудыг өнөөдөр түүх, археологийн шинжилгээнээс холуур тойруулах эрх бидэнд байхгүй. Өвөг дээдсийн уул ус, газар орондоо өгсөн нэр нь хүртэл учиртай байсныг Эрдэнэт уул, Оюутолгой нотолсон. Гэтэл өнөөдөр Хөшөөтийн нүүрсний уурхай нөгөө цаасан дээрх үг болсон байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээгээ ч хийлгэчихэж чадахгүй Засаг дарга, Ерөнхийлөгч хоорондоо бичиг цаас шидэлцэж сууна. “Каскадиа майнз” ХХК 1999-2000 онд хайгуул хийх үеэр хүрэл төмөр зэвсгийн үеэс дундад зууны үеийн 76 дурсгал илэрсэн байдаг. Энэ дурсгалт зүйлс одоо “Бороо гоулд”-ын Гацууртын ашиглалтын талбайд орчихсон “цаазын тавцан”-д чадхийх өдрөө хүлээж байна. Ердөө 26-хан удаагийн авран хамгаалах судалгаа хийгдсэн байдгаас зөвхөн ганц компанийн эзэмшлийн талбайгаас юу гарч ирс-нийг сонирхлоо. “Айвенхоу майнз”-ийн ашиглалтын талбайгаас олон удаагийн судалгаагаар Өм-нөговийн Манлай сумаас хүрэл, төмөр зэвсгийн үеийн 61 дурсгал, Өмнөговийн Ханбогд сумаас чу-луун зэвсгийн бууц суурин, хүрэл, төмөр зэвсгийн үеийн 51 дурсгал, Дорноговь аймгийн Дэлгэрэх су-маас хүрэл, төмрийн үеийн 233 дурсгал, 13 булш, Дорноговийн Мандах сумаас хүрэл, төмрийн үеийн 47 дурсгал, Баянхонгорын Жинст сумаас хүрэл, төмрийн үеийн 9 дурсгал, Өмнөговийн Ханбогдоос 19 дүгээр зууны үеийн Дэмчигийн хийдийн туурийн малтлага, хүрэл төмрийн үеийн 33 дурсгал, 13 булш, хүннү, түрэгийн үеийн 10 дурсгал  олдсон байх юм. Ганц байгууллагын талбайгаас гарч буй үр дүн ийм байхад лиценз бүхий 6000 орчим талбайд бид хичнээн өв дурсгалаа сөнөөж, устгаж байгаа бол?

Хэдхэн өдрийн өмнө Монгол улсын Ерөнхийлөгч ард түмнээ найман зууны тэртээ морио унаад гарсан Монгол цэргийг гэрийнхээ гадна ирээд мориноосоо бууж байна гэж төсөөлөхийг хүссэн. Тэр  цэрэг мориноосоо буугаад гэртээ ортол хоймор дахь шүтээн, өвөг дээдсийн онгон дагшин бүхэн нь авдран дахь алтыг нь авсан лиценз хэмээх зөвшөөрөлтэй “хулгайч” нарын гарт үрэгдсэн байвал сэлмээ суга татахгүй байж чадах болов уу?

Ж.Содоншагай

Танд манай нийтлэл таалагдаж байвал LIKE дараарай!
Сэтгэгдэл
Merziuz FDW5JT http://pills2sale.com/ viagra online
IP:5.188.211.26  2020-11-14 15:29:33
Shayne Withdraw cash can dulcolax be used for colonoscopy prepThe strangely named TV service, which is running a big UK TV advertising campaign in a push for popularity, aims to bring newer, more exclusive and familiar content from bigger film and TV studios than the more niche ”straight-to-DVD” titles that you”re likely to find on Netflix, with a catalogue of movies and TV shows from both major Hollywood studios and UK distributors.
IP:5.188.211.13  2020-11-16 06:11:33
Dewayne I”ve got a full-time job lamisil at cream side effectsMejia left with discomfort in his right elbow after throwing two pitches in the fourth. The 23-year-old righthander was diagnosed with bone chips in the elbow coming out of spring training. He missed most of the first half of the season with inflammation and pain in the elbow, but decided to try to pitch through it rather than have season-ending surgery.
IP:5.188.211.35  2020-11-16 07:26:23
Snoopy Can I take your number? quetiapine fumarate er 300 mgEgypt”s economy has been hit hard by the politicalinstability. Gross domestic product grew an annual 2.2 in thefirst quarter of this year, far below the level of about 6percent needed to absorb young job-seekers.
IP:5.188.211.35  2020-11-16 08:55:10
Jacob Best Site Good Work viagra online preiseNow with dozens of proposals a year, Chevedden tracks his work on a document with codes. A typical entry, ESRX=WCjc=55•, signifies a proposal he landed on an Express Scripts Holding Co proxy to allow shareholders to take actions such as changing company bylaws by ”written consent,” rather having to hold a meeting. It won 55 percent of votes cast in May 2012.
IP:5.188.211.35  2020-11-16 09:43:44
Kendrick I”m sorry, she”sbimatoprost lumigan kaufenOn this week”s Daily News Fifth Yankees Podcast, Mark Feinsand sits down with reliever Dave Robertson to chat about his recent shoulder injury, Mariano Rivera”s impressive September workload, the Yankees” chances of reaching the postseason as well as last week”s rookie hazing.
IP:5.188.211.35  2020-11-16 10:31:03
Jorge I”d like to apply for this job claritin vs zyrtec for seasonal allergies”With 47 days left until the primary, some powerful voices are making it clear that they still don”t want me to run,” Weiner wrote. ”This race for Mayor isn”t about me. It”s about you. And I”ll never lose sight of that.”
IP:5.188.211.24  2020-11-17 14:25:32
Arlie What”s the current interest rate for personal loans? augmentin 1000 mg how many days”Some may get angry later on, they may have anxiety, and then there are others who do not think anything of it,” he said. ”One person said, `You know, I have really many other things more concerning than this.””
IP:5.188.211.24  2020-11-17 17:35:58
Darryl It”s serious harga paracetamol bayiHaving low debt to GDP, however, is not necessarily a sign of a stable economy. According to many economists, wealthy, stable countries are able to borrow significantly more than developing nations. For some countries, high debt is a sign of a healthy economy. Five of the AAA-rated countries had debt exceeding 50% of national GDP as of 2012.
IP:5.188.211.24  2020-11-17 18:23:19
Arnold I”d like to apply for this job aldactone price per monthMiddle Eastern sovereign wealth funds including ADIA andKuwait”s looked at Repsol”s stake before declining to buy it,leaving Singapore”s sovereign wealth fund Temasek andChinese refiner Sinopec as the only possible investorsleft, said a banker who”s been talking to potential buyers.
IP:5.188.211.24  2020-11-17 19:10:22
Jacinto I”m interested inciprofloxacin dosage for throat infectionEarlier on Wednesday, Ricardo Reis Veiga, a lawyer inTexaco”s and now Chevron”s legal department, said Donziger andhis legal team had pressured Ecuadorean officials to bring boguscriminal charges against him.
IP:5.188.211.24  2020-11-17 20:43:16
Willian I”m self-employed silymarin forte mkIn France, Jacques Renoir, the artist”s great-grandson, denounced the ”dismembering of Renoir”s private life by publicly selling family memorabilia... including personal objects, personal letters and photographs including Renoir on his death bed.”
IP:5.188.211.24  2020-11-17 21:30:42
Werner What sort of work do you do? cave shake reviewsPew Charitable Trusts said states may struggle with tapping reserves to backfill, as well, as 10 states require approval special legislative approval to use rainy day funds, and four others can only use reserves for a shortfall or similar problem.
IP:5.188.211.24  2020-11-17 23:05:01
Delbert What”s the current interest rate for personal loans? donde comprar adalat oros”Unfortunately you can”t control what happened to Cory in real life, but the creators have control over what happens to him in the show. Fans would really like to see a happy ending, even an off-screen wedding, for Cory and Lea,” Anitai said.
IP:5.188.211.24  2020-11-18 01:59:07
Winford I”ve got a full-time job nitro tech ripped protein contentIn June, after Snowden leaked information about Prism to theWashington Post and the Guardian newspapers, Yahoo”s lawyersasked the courts and government to declassify and publishdecisions upholding the constitutionality of the program.
IP:5.188.211.24  2020-11-18 04:48:41
Adolph Until August 2 year old possibly ate ibuprofenHe later plunked down $10 at a gun range outside Austin and asked for pointers on how to reload with speed and precision. An instructor said he told Hasan to practice while watching television or sitting on his couch with the lights off.
IP:5.188.211.24  2020-11-18 06:12:03
Mackenzie An estate agents purchase azithromycin 500mg“It was awesome,” he said of the accomplishment. “Nine innings, that’s where you want to go as a starter, whether I struck out 10 or 3 or 1. It’s nine innings with a bunch of zeros and that’s all that matters.”
IP:5.188.211.24  2020-11-18 07:41:12
Gerard I didn”t go to university tizanidine 4mg pill identifierDenmark has struggled to boost consumer confidence since a property bubble burst in 2007, leaving many people wary of spending. The global financial crisis has also dampened exports, another main driver of the economy.
IP:5.188.211.24  2020-11-18 08:44:28
Elroy I quite like cooking how does estradiol work for menopause“Those guys pitched great. (starter Jeremy Hefner) pitched awesome. Everyone ahead of me was just throwing amazing,” said Aardsma who fell behind Maxwell 3-0. “Really I just got behind one hitter and gave him a pitch to hit.”
IP:5.188.211.24  2020-11-18 09:28:04
Wyatt Enter your PIN kegunaan obat amoxicillin trihydrate 500 mgAn enthusiastic middle-aged woman in Warsaw who declined to give her name called Francis”s message ”the Gospel with the word ”compassion” tattooed on the forehead ... This is a revolution, and the Church is implementing it.”
IP:5.188.211.24  2020-11-18 10:13:47
Hubert Could you send me an application form? telmisartan tablets ip 20 mgIt is not clear whether the EPA has indeed proposed the15.21 billion gallon figure. Its formal proposal on the 2014blending rule is now under review by the White House Office ofManagement and Budget (OMB), which must approve it.
IP:5.188.211.24  2020-11-18 11:00:01
Joseph I”m on work experience can u take ibuprofen with meloxicamSoriano so delighted the crowd that fans were chanting his name as late as the seventh inning, long after another Yankee outburst had squashed the Angels. He is turning into a slugging spark plug for a team that has struggled to score much of the season, which is what the Yanks dreamed of when they got him from the Cubs.
IP:5.188.211.24  2020-11-18 11:46:15
Mishel The National Gallery flagyl 500mg tabSusan Smailes, director of the special projects for the university, said Wednesday that one objective of the clinic in taking the prominent case was to highlight the kind of issues that clinic lawyers are pursuing. In a statement on Monday, the university gave other reasons.
IP:5.188.211.24  2020-11-18 15:42:26
Keenan I”m doing a phd in chemistry buy levitra paypalDefense Secretary Chuck Hagel said on Wednesday that finding$500 billion in budget cuts required by law over the nextdecade, on top of $487 billion in cuts already beingimplemented, required tough trade-offs between the size of themilitary and high-end weapons programs.
IP:5.188.211.24  2020-11-18 16:30:08
lumifbvobw RLA60Xcdunqpwlppdj, [url=http://huxhgfnsghsg.com/] huxhgfnsghsg[/url], [link=http://mhtknkdjaajh.com/ ]mhtknkdjaajh[/link], http://ucltydmveiwo.com/
IP:5.188.211.24  2020-11-25 04:48:50
fvzuuulldl H2iEE3nxltjdaakrsr, [url=http://gpzulekfjyhl.com/] gpzulekfjyhl[/url], [link=http://waercxrxeqav.com/ ]waercxrxeqav[/link], http://ammyfebmojpq.com/
IP:5.188.211.24  2020-11-25 05:39:21
ТАНЫ СЭТГЭГДЭЛ
Таны нэр:
АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд factnews.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдолыг 8919-9080 утсаар хүлээн авна. тэмдэгт.