МУГЖ Д.Сосорбарам: Улс төрд орж ертөнцийн онигоо болоод юv гэх вэ

2010/03/30
Share |
Хүмүүс: Д Сосорбарам | 
МУГЖ Д.Сосорбарам: Улс төрд орж ертөнцийн онигоо болоод юv гэх вэ

Монгол тvмний ааг омгорхлыг аргагvй л нэг тєрvvлж чаддаг хосгvй авьяас билэгтэй жvжигчин бол яах
аргагvй МУГЖ Д.Сосорбарам билээ. “Илvv сартай зун”-ы Галбадрах, “Атга нєж” жvжгийн Чингис хаан, Говийн догшин ноён хутагт Данзанравжаагийн дvрийг тvvнээс єєр жvжигчин бvтээснээр тєсєєлєхийн аргагvй. Чухам Д.Сосорбарам гэдэг хvнд л зориулаад туурвисан бvтээлvvд vv гэлтэй. Тиймээс ч бид энэ унаган авьяастны амьдралын замнал, онцгой vеvдийг “Ємнє ба одоо” буландаа онцолсон билээ.
Товгорын бууцанд тєрсєн хvн амьдралдаа намгар явах эрхгvй
Хvн гэдэг байгаль эх, тєрж єссєн нутаг устайгаа хvйн холбоотой байдаг гэдэг. Баянхонгор аймгийн Баян-Овоо сумын Товгорын бууц хэмээх буйдхан газарт 1958 оны євлийн жавар хацар хайран цасан ширхэг шидэлсэн vдэш ертєнцийн татах хvчний vйлчлэлээр нэгэн нуган vр мэндэлжээ.

Нутаг орны газар, ус бvр єєрийн шинжээ хадгалсан євєрмєц нэртэй байдаг. Ар толгой, євєр толгой, нугачаа ч гэдэг юм уу. Харин нуган vрийн мэндэлсэн газар нь Товгор. Тэр хавьдаа л єндєр товгор газар л даа. Тиймээс ч нуган vр буюу манай бичиглэлийн гол баатар Д.Сосорбарам гуай vvгээрээ жаахан омогшдог гэдэг. “Товгор гэж нэртэй уулын орой дээр шахам эхийн хэвлийгээс уначихаад, амьдралдаа намгар явбал утгагvй шvv, нєхєр Сосорбарам гуай” гэж тэрээр єєртєє хэлж, сайн сайхан єнгєтэй єєдтэй явах ташуур єгдєг. Товгор бууцын арын шил дор Хєх бvрдийн нуур гэж бий. Хэзээ ч доошоогоо газар луу ширгэж хатаагvй бас ердєє ч тасардаггvй. Зэгсийг нь хадах зэргээр амьтан хvн хайр гамгvй хандаад байхад ч байж л байдаг гэж нутгийн олон хуучилна. Хvн бvхэн мэндэлсэн цэгтээ эргэж очиж байваас, мэндэлсэн цэгээсээ мэдрэмж авч, тэрийгээ олж харж чадаж байваас эх орон эцэс тєгсгєлгvй, єнє мєнхєд байх зvйлээ гэдэг. Тиймдээ ч гавьяат маань тэр л цэгтээ очиж эрч хvчээ сэлбэн нутгийн салхиар цээж дvvрэн амьсгалах хамгийн дуртай гэдэг.

Эмэг ээжийнхээ хоосон хєхийг хєхєж хvний дайтай хvн болсон
Тvvний хувьд аав нь Баянхонгорын аймгийн арслан, ханагар сайхан эр. Харин ээж нь амьдралын жаргал зовлонг туулсан жирийн л нэг цэвэрлэгч эмэгтэй. Хар нялхаасаа л эмээ, євєє дээрээ єсч, эмэг эхийнхээ хоосон хєхийг л хєхєж хvн болсон гэдэг. Эмээ нь их л хєнгєн шингэн, овсгоотой, уртын дуу сайхан дуулчихдаг хvн байжээ. Д.Сосорбарамыг багадаа vнээ ивэлгэж, тугалын зэлэн дээр дуу аялж зогсоход эмээ нь “Гингэнээд л байх юм. Сэтгэлийн зовлонтой гингэнэсэн хvн болох вий дээ” гэж зэмлэдэг байж. Тvvнийг хvний зэрэгт хvртэл хvмvvжvvлж єсгєсєн эмээ нь єєд болохдоо бvх хvргэн, хvvхдэдээ захиасаа захиад “Улаанбаатарт байгаа хар хvvхэд хvнтэй таарахгvй яана даа” гэж хэлээд маргааш єглєє нь орондоо суугаагаараа мааниа уншиж байгаад єнгєрсєн гэдэг.

Магадгvй ийм л болохоор эмээгийн, ээжийн хайрыг дэндvv их ухаарсандаа тэрээр эх хvнийг бурхантай адилтган шvтдэг биз ээ.
Євєє эмээгийн гар дээр єссєн сэргэлэн хvv Баян-Овоо сумын бага сургуулийн босго алхав. Д.Сосорбарам сургуульд байхын л шvлэг уншина, дуу дуулна. Таван онцын эзэн болж ангидаа толгой цохисон авьяастай нэгэн байв. Тэр ч бvv хэл, сурагчдын зєвлєлийн дарга, бvлгэмийн даргаар сонгогдож байсан учраас наймдугаар ангиа тєгсєєд нэг жил багшаар ажиллаж байжээ.

1975 оны бvх ард тvмний урлагийн vзлэгт орж алтан медаль аваад багагvй урам зоригоор єєрийгєє сэлбэсэн аж. Авьяас билэг нь ингэж багаасаа тодорч, нэгэн хавар аймаг, улс, бvсийн урлагийн уралдаануудад оролцож, нэг жилийн дотор тавын зэрэг медалиар энгэрээ мялаасан хvн элдэв олимпиад гэхээсээ илvvтэй урлаг гэж гvйх болсон нь ч аргагvй биз. Ингэж л сурагч Д.Сосорбарам урлагт дийлдэн УБДС-ын кино драмын ангид 1978 онд элсэн орсон юм. Элсэлтийн шалгалт нь тийм ч зєєлхєн боорцог байгаагvй бєгєєд Баянхонгороос шалгуулсан 400 гаруй хvvхдээс дєрвєн хvvхэд тэнцсэний нэг нь мань эр байжээ.
Ингээд унаган авьяас нь оюутан ахуйд нь улам бvр хурцлагдаж тэрээр Драмын театрт ажиллах болсон юм.
Нэг нь Сvххуяг, нєгєє нь би

Тэрээр нэгэнтээ “УБДС-ийн кинодрамын ангийг хамт тєгссєн 27 хvнээс хоёрхон жvжигчин гарсан. Нэг нь Сvххуяг, нєгєє нь би” гэж бардам аргагvй хэлсэн байдаг. Оюутны ширээнд тохой нийлvvлэн суусан андуудынх нь хувьд энэ vг хэтэрхий хатуу санагдаж мэдэх ч аргагvй л vнэн vг. Яг жvжигчнийхээ ажлыг хийгээд ард тvмэнд хvрэхээр дvр бvтээсэн нь гэвэл Ж.Сvххуяг, Д.Сосорбарам хоёроос єєр хvн гараагvй. Бас найруулагчийнхаа хувьд нэлээд амжилттай яваа нэг хvн нь Найдандорж юм. “Урлаг гэдэг тєрєлхийн байгалиасаа заяасан авьяасыг л єлгийдєж авдаг юм. Тийм юмгvй бол нулимаад хаядаг. Урлаг бол улс тєрєєс хатуу” гэж Со гавьяат бас л хатуу ч гэлээ vнэнийг хэлсэн удаатай.

Гоц авьяастны шагнал, хоёр єрєє байртай болгосон “Галаа”
Тvvнийг Монголын ар тvмэнд таниулсан, онцолж vзэхэд хvргэсэн бvтээл бол яах аргагvй Сорогдогийн Жаргалсайханы зохиол “Илvv сартай зун” кино.

С.Жаргалсайхан найруулагч Сэлэнгэсvрэнтэйгээ Галбадрахын дvрдээ таарах жvжигчнээ хайж явахад нь театрынхан “Наад Галбадрах чинь манай театрт байгаа шvv дээ” гэж хэлж. Тэгээд єнєє хоёр ч мань хvнээс тэр дор нь шалгалт авч vзээд дvнгээ ч удалгvй гаргаж. Гэтэл дvн гарсны дараа “Чи тэнцсэн. Харамсалтай нь, театр чинь єгєхгvй нь” гэжээ. Энийг нь дуулчихаад бухимдсандаа Д.Сосорбарам “За сайхан бvтээл хийгээрэй, гэхдээ би тоглохгvй бол наадах чинь муу кино болно оо” гэж хэлчихээд шулуухан гэр лvvгээ яваад єгч. Нэг их бухимдсан амьтан гэртээ орох vед нь жирэмсэн байсан эхнэр нь аргадаж, “Нэг шил архи аваад очдог юм уу” гэж хэлээд vзэж. Хариуд нь тэр “Би тоглох дvрээ гашуун усаар худалдаж авдаг хvн биш” гэж хэлчихээд зуслангийн автобусанд суугаад театрынхаа Доржсамбуу найруулагчийнд очжээ. Харин Доржсамбуу найруулагч “Цаашдаа олон сайхан дvр гарч ирж л таараа, хєдєє тоглолтоор явах театрын тєлєвлєгєє нурна” гээд ер халгаадаггvй гэнэ. Тэгэхээр нь л би тэр хєдєє чинь явахгvй, театраасаа ч гарна, таны хэлж байгаа шиг олон дvрд тоглож урт удаан наслах ч vгvй гэх зэргээр хурц аашаа гаргаад авчээ. Эцэст нь Доржсамбуу найруулагч кино багийнхантай уулзаж, Д.Сосорбарам ч Галаагийн дvрд тоглохоор болсон тvvхтэй.

Тэрээр vзэгчдийн сэтгэл зvрхэнд хоногшсон энэ л дvрээрээ бас “Дорнын цагаан саран” дууг амилуулсныхаа тєлєє 1991 онд “Улаанбаатар” сонины нэрэмжит “Хангарьд” шагналыг эрхлэгч Y.Хvрэлбаатараас нь хvртэж, тэр vеийн шадар сайд байсан Энэбиш гуайгаас хоёр єрєє байр гардан авч байжээ.
Тухайн vед Энэбиш дарга V.Хvрэлбаатарт “хэрвээ энэ шагналаа Д.Сосорбарамд єгч байгаа юм бол би байр єгнє” гэсэн байж. Энэ нь ч их учиртай. Энэбиш даргын анхны эхнэр нь суумгай хvн байж л дээ. Киног vзэх болгондоо л уйлдаг байж. Драмын театрын vvдэнд Д.Сосорбарамтай таараад илvv сартай зуныг vзээд дотоод хороо гаргадаг гэж хэлдэг байжээ. 1986 онд 28 насандаа тоглосон энэ киноны хоёрдугаар ангийн зураг авалтыг уран бvтээлчид нь хамтран эхлvvлсэн ч мєнгє санхvvгээс болоод гаргаж чадаагvй юм байна. Харин хоёр єрєє байраар шагнуулснаасаа хойш Д.Сосорбарам ёстой л ар гэр, хамаг амьдралаа хаяад урлагтаа ямар ч завгvй зvтгэсэн гэдэг.

Хэрийн хvнтэй таарч тохирдоггvй байсан болохоор тэрээр театраас гарч Чойномын нэрэмжит ганц хvний “Од” театрыг Монголд анх удаа мэргэжлийн єндєр тvвшинд байгуулсан. Чойномын ах дvv, ижийтэй нь ч их дотно байсан бєгєєд “Миний муу хvvгийн сvнс ч юм билvv” гэж хvндлэгддэг байсан гэдэг. Тvvнчлэн Догшин ноён хутагтын дvрд тоглосон нь тvvнийг ихэд єдєєж єгчээ. Нуугдмал асан дотоод ертєнцийг нь ямар нэг хэмжээгээр нээсэн гэж тэр vздэг. Хамгийн гол нь оюун санааны их хєрєнгє оруулалт болжээ. Энэ нь ч ганцхан удаа дуулахад мянган маань хєгжєєсєнтэй тэнцдэг гэдэг “Vлэмжийн чанар” дууг дуулахад нь нєлєєлсєн болов уу.

Тvvний хувьд омголон зангаасаа болж vзэгчидтэйгээ муудалцаж, гавьяатын тэмдгээ буцаагаад ав гэж гоморхон явсан vе бий. Циркт зохиогдсон Б.Лхагвасvрэн гуай “Хvний давтамж” гэсэн шоуны vеэр зvрхний эмээ уугаад гарсан тvvнийг vзэгчид согтуу байна гэж шvvмжилж. Тухайн vед жvжигчин Чаминчулууныг vзэгчийн суудлаас гахай гэж доромжлоход нь бухимдсан тэрээр vзэгчид рvv нэлээд хатуухан vг чулуудсан хэрэг л дээ. Тэрнээсээ болоод эмнэлэгт хvргэгдэж, “шок”-нд орж бєєн юм болсон тvvхтэй. Тэр явдлын дараачаас тvvний машин тэрэг рvv ялгадсаа цацах, гэрийн vvдэнд нь єгєршсєн даавуу авчраад уячих гэх мэт элдэв ааш, дарамт багагvй гарсан гэдэг.

Чингисийн дvрээс болж ёстой бvх биеэрээ уйлсан
Заримдаа дэндvv гэмээр омгорхож, дотроосоо шатаж явдаг хvн гурван жил бэлтгэсэн Чингис хааны дvрдээ тоглохгvй боллоо гэсэн мэдээг хэрхэн хvлээж авсныг тєсєєлшгvй. Амьдралдаа хамгийн том цохилт авсан vе минь гэж тэр ярьж байсан юм. Бvтэн гурван жил дотроосоо, гаднаасаа тэр л хvний дvрийг олж хараад Чингисийн дvрээр амьсгалаад, амьдралын хэв маяг нь ч тийм болчихоод байсан vе. Тэр мэдээг сонсохоос яг гурван жилийн ємнє Чингист тоглох урилга аваад, vсээ ч ургуулж эхэлсэн. Гурван жилийн дараа, хvvхдийн даахийг гуравтайд нь, тавтайд нь авдагтай адилхан юм болсон гэдэг. Эхлээд сахлаа хараад байж чадахгvй хусаад, дараа нь vсээ авахуулжээ. Тэр vйл явдал уран бvтээлч хvний хувьд том тvvх, нєгєє талаас асар их хат суулгасан явдал болсон аж.

Чингист тоглохгvй болсноо сэтгvvлчдэд мэдэгдсэнийхээ дараа гэртээ очоод хашхирч орилж, хамаг хєлс нь цутгаж, нулимс нь сул асгаран ёстой л бvх биеэрээ уйлсан гэдэг. Бас жаахан бор дарс хvртсэн нь ч бий. Гэхдээ энэ нь долоо хоног л vргэлжилж.

Удсан ч vгvй “Атга нєж” жvжигт Чингис хааны дvрд тоглох санал хvрээд ирэв. Баатар найруулагч “Миний олж харсан Чингис бол энэ Сосорбарам” гээд л зvтгэчихэв. Жvжигчний маань хувьд ємнєх шокноосоо арай гэж салаад байсан учраас эргэлзэж, тоглохоор тєвдєхгvй байж. Тэр vед нь Б.Лхагвасvрэн гуай зоригжуулж, ятгаснаар “Атга нєж” жvжгийн Чингис хааны дvр амилжээ. Хэдийгээр Япон Монголын хамтарсан Чингис хаан кинонд тоглох нь бvтэлгvйтсэн ч гэлээ энэ Чингис хааны дvр нь тvvнд асар их эрч хvч, алдар нэр, урам авчирсан гэдэг. Тиймдээ ч 2007 онд тайзны урлагийн шилдгvvдийг тодруулдаг “Гэгээн муза”-гаас хамгийн дээд шагналыг нь энэ л дvрээрээ авсан. Мєн “Бодь цамхаг” компаний ивээн тэтгэдэг, Лувсанвандан сангийнхан урлаг уран сайхны салбарт хийсэн даацтай бvтээлд єгдєг шагналаа 2008 онд тvvнд єгсєн юм. Энэ шагналын цом нь 10 сая тєгрєг дагуулсан байжээ.

Улс тєрд орж ертєнцийн онигоо болоод юv гэх вэ
Тvvнийг МоАХ-г vvсгэн байгуулагчдын нэг гэдгийг бvгд мэднэ. Анхны их хурлынх нь илтгэлийг ч тэр л тавьсан. Ер нь Ардчилсан холбооны хурал болгоны тєгсгєлийн vгийг заавал хэлнэ. Элбэгдорж цуглаанаа эхлэнэ, хаана. Хаахын ємнє харин Д.Сосорбарам vг хэлдэг байлаа. Энэ vеэр их ч олон хvн сэрсэн байх. Тvvнийг одоо ч Ардчилсан намаас нэр дэвшвэл ногоон гэрлээр гарч ирнэ гэж ярьдаг. Гэхдээ тvvний хувьд улс тєртэй хутгалдахгvй гэдгээ эрс шийдэмгий илэрхийлдэг. Хvн чаддаг юмаа сайн чадаж, мэддэг юмаа сайн мэддэг байвал л сайхан. Чадахгvй байж чадах гэж ертєнцийн онигоо болоод, мэдэхгvй байж мэдэх гэж єєрийнхєє цар хэмжээг олонд таниулж vйл лайгаа эдлэх хэрэггvй шvv дээ гэсэн vгээр тэр дээрх асуултад хариулт єгдєг.

Б.Нинжбадгартайгаа чемодантай хувцаснаас єєр зvйлгvйгээр амьдралаа эхлvvлсэн
Тvvний ард байсан, арын албыг нь даадаг хань Б.Нинжбадгар нь Монголчуудын хувьд хэдийнээ эчнээ танил болсон. Драмын жvжигчин мэргэжилтэй энэ эмэгтэй одоо ханийнхаа “Ард” кино театрыг авч яваа.
Б.Нинжбадгартайгаа 22 насандаа учирч голомтоо бадраасан гэдэг. Айл айлын єрєє хєлсєлж, чемодантай хувцаснаас єєр хєрєнгєгvй нийлсэн ч тэд хайр сэтгэлийнхээ хvчээр єнєєдрийн амьдралд хvрсэн. Vнэхээр ч гавьяатын єдий зэрэгтэй яваа нь эхнэрийнх нь хvч гэдэг. Ааштай амтай гэгддэг Б.Нинжбадгар гуай ханийнхаа тєлєє харанхуй шєнєєр ч хоол бариад гvйж очдог хvн. Халамж хайрандаа бємбєрvvлдэг гэргийгээ тэрээр “хонгор оо” гэж єхєєрдєнє. Ханилаад 25 жилийн дараа мєнгєн хуримаа хvvгийнхээ хуримтай давхцуулан хийсэн хосууд эгээ л нэг хvн шиг болсон гэдэг нь арга ч vгvй биз. Одоо бол гуч гаруй жил болчихож. Д.Сосорбарам гуай сvvлийн vед ханиа “миний хvv” гэх болж. Бие биедээ улам бvр татагдаж, ээнэгшиж, бараг нэг хvн болж буйнх юм болов уу. Тэднийг найз нєхєд нь ёстой л халуухан хоёр гэнэ.

Д.Сосорбарамыг мандан байхад архинаас харамлаад бусадтай зєрєлдєх vе байсан. Нэг vе єєрєєс нь илvv авьяастан байхгvй юм шиг санаж ихэрхэж явах vед нь буруу замаар будаа тээлгэчихэлгvй тогтоосон хvн нь Б.Нинжбадгар гэдэг. Гавъяат жvжигчин маань “Б.Нинжбадгар гэдэг хvvхэн бол Д.Сосорбарам гэдэг солиотой ч юм шиг, эрvvл ч юм шиг хvнтэй ханилж нанчдаа эдэлж яваа хvн л дээ” гэж нэгэнтээ хэлсэн байдаг. Тэд хоёр сайхан vртэй. Хєгжим тоглодог, дуулдаг бvжиглэдэг гээд тэд нь ч бас урлагийн авьяастай. Том хvv нь гурван хvvхэдтэй болж, эцэг эхээ хошуу дэвсэх ач нартай болгосон. Чанга хатуу ааштай гэгддэг тэд ёстой л хэлгvй, хєлгvй болдог гэнэ. Хэний ч vгэнд ордоггvй дийлддэггvй нєхєр ашгvй нам дарагдах юмтай боллоо гэж гавьяатын найзууд сvvлийн vед хошигнодог болоод байгаа гэсэн.

М.Оюунгэрэл

Танд манай нийтлэл таалагдаж байвал LIKE дараарай!
Сэтгэгдэл
ТАНЫ СЭТГЭГДЭЛ
Таны нэр:
АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд factnews.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдолыг 8919-9080 утсаар хүлээн авна. тэмдэгт.