Эх орноо өөрчлөхийн төлөө чөтгөртэй ч нийлэх vе гардаг

2010/04/15
Share |
Хүмүүс: Ж Батзандан | 
 Эх орноо өөрчлөхийн төлөө чөтгөртэй ч нийлэх vе гардаг

Улс оронд болж байгаа vйл явдлын талаар ямар байр суурьтай байгаа тухай Ардчилсан намын гишvvн Ж.Батзандантай ярилцлаа.
-Таньтай vзэл бодол нэгт Г.Уянга болон бусад хvмvvс єлсгєлєн зарлаад удаж байна. Vvнийг Та юу гэж дvгнэж байгаа вэ?
- Би єдєр болгон утсаар холбогдож байгаа. О.Магнай бид хоёр саяхан очиж уулзсан. Тавьж буй шаардлага, хийж буй тэмцлийг нь зєв зvйтэй гэж vзэж, дэмжиж байгаа. Бид ямагт иргэдийнхээ талд зогсоно. Ядарсан, зvдэрсэн ард тvмэн амлалтаа нэхэх нь туйлын зєв. Шаардлага гарвал бид нэгдэж тэмцэнэ гэж бодож байгаа. Иргэний нийгмийн тэмцлийг эрх баригчид хэзээ ч мохоож чадахгvй гэдгийг бид батлан харуулах ёстой.
- Сvvлийн vед иргэний хєдєлгєєн, байгууллагууд тєдийгvй иргэн хvртэл сэтгэлд нийцээгvй зvйлийнхээ тєлєє єлсгєлєн зарладаг болжээ. Тэмцлийн хурц хэлбэр сонгох нь хэр оновчтой юм бол. Амлалт нэхэх ард тvмний холбоог шаардаад эхлэхээр Засгийн газар 500 мянган тєгрєг єгнє гээд л ярьж эхэлсэн. Єнєє маргаашийг харж, гал унтраах байдлаар асуудлыг шийдэх нь эргээд ард тvмэнд дарамт болж байна.

Бэлэн мєнгє тараагаад эхлэнгvvт талх, мах, цаган будаа гээд л єргєн хэрэглээний бараа шууд єсч байна?
- Заавал хуучин нийгмийн хvмvvс шиг хонь шиг номхон, загас шиг дуугvй байх албагvй. Иргэний нийгэм бол єєртєє итгэлтэй, идэвхитэй нийгэм байх ёстой. Хуучин коммунист нийгэмд бол зєвхєн баярын жагсаал болдог байсан. Харин єнєєгийн нийгэмд иргэдийн vзэл бодлоо чєлєєтэй илэрхийлэх, улс тєрийн эрх, эрх чєлєє бодит утгаараа хэрэгжиж байгаад би их баяртай байгаа. Мєн тvvнчлэн хvмvvсийн сэтгэлгээ хурдтай єєрчлєгдсєн.Харамсалтай нь манай улс тєрчид нийгмээсээ дэндvv хоцрогдсон.Тэдний толгойд vнэт зvйл, зарчим, vзэл санаа алга. Зєвхєн мєнгє тойрсон явцуу улс тєр л байна. Энэ бол манай нийгмийн эмгэнэл юм даа.
-Иргэний хєдєлгєєнийхєн нэг хэсэг МАХН, АН-ын vйл ажиллагааг хvчтэй шvvмжилдэг байсан. Гэтэл одоо та хоёр АН-ын гишvvн болоод явж байгаа?

- Одоо шvvмжлэхэээсээ илvvтэй улс орны цоо шинэ бодлогын асуудлуудыг дэвшvvлж тавих нь зvйтэй. Нэг хэсэг долдугаар сарын 1-ний дараа нийгэм айдас хvйдэстэй байлаа. Яг л 1937 оны их аллагын дараах vе шиг нийгэм нэг хэсэг нам гvм байлаа шvv дээ. Иргэний хєдєлгєєний нэгдсэн холбоо єнгєрсєн сарын 11-нд хийсэн хурал, цуглаанаараа нийгмийн айдсыг бага ч гэсэн vргээж єгсєн байх гэж найдаж байна.
Иргэний хєдєлгєєний нэгдсэн их хурлаас бодлогын шинжтэй олон асуудлыг дэвшvvлж тавьсан. Ялангуяа улс тєрийг хариуцлагатай болгох, тєр, нийгмийн тогтолцоог боловсронгуй болгох чиглэлд иргэний нийгэм анхаарал тавьж ажиллах нь зvйтэй гэж vзсэн. Мєн хvнээ бууддаг тєр, сонгууль луйварддаг нам байна шvv, эх орон, газар шороо, тусгаар тогтнолоо олигархуудаас хамгаалах цаг болсон шvv гэдгийг Иргэний хєдєлгєєнvvд хvчтэй ярьж байгаа.

-Та хоёрыг АН-д гишvvнэр элссэнийг долдугаар сарын 1-ний хэргээс мултрах арга байсан гэж ойлгож болох уу?
- Долдугаар сарын 1-ний vйл явдал бол vндэсний бахархал гэж би боддог.

-Яагаад бахархал гэж. Гэмгvй олон иргэд хэлмэгдэж, таван хvн амь насаа алдсаныг бахархал гэж ойлгоход бэрх байна?
-Жирийн иргэд хэлмэгдэн, таван хvн амь насаа алдсан нь мэдээж аймшигт явдал л даа. Гэхдээ шинэ монголчууд тэмцэж чаддаг гэдгээ харуулсан гайхамшигтай vйл явдал. Яг 1932 оны ардын бослого шиг. Ард Аюушийн Цэцэгт нуурын тэмцэл шиг тvvхэнд vлдэнэ. МАХН монголын ард тvмнийг олон арван жил доромжилсоныхоо хариуг авсан. Айлын аавыг нь буудаж, авдрыг нь тонож, бурхныг нь шатааж явсан МАХН-ын нvгэл нvдээрээ гарсан байх.

Харамсалтай нь долдугаар сарын 1-ээс болж олон хvн хэлмэгдсэн. Тиймээс ч хилс хэргээр шоронд хоригдсон 390 залууг суллуулахын тулд бид АН-д орсон юм. 390 залуугийн цаана 390 эхийн нулимс урсаж байхыг хараад би тэсээгvй. Одоо vнэнээ хэлье.

-Юун тухай. Та ємнє нь худал хэлдэг байсан юм уу?
-Тэр vед эрх баригчид залуучуудыг чинь суллая, дахиад жагсаал тэмцэл хийхгvй биз гэж биднээс ам тангараг авч байсан. Сонгуулийн vр дvнг хvлээн зєвшєєр гэж тэд биднээс шаардаж байсан. Бид буулт хийсэн. Гэхдээ бууж єгєєгvй. Хэзээ ч бууж єгєхгvй. Улс тєрийн шалтгаанаар нэг ч хvн хэлмэгдэх ёсгvй гэж би vздэг. Би хэлмэгдлийн гашууныг мэднэ. МАХН монголчуудыг дєрвєн vеэр нь алж устгасаныг бид хэзээч мартах ёсгvй.Иймээс л би АН-д элссэн. Хэрэв бид АН-д ороогvй байсан бол єдийд лав Н.Энхбаяр ерєнхийлєгч болчихсон бид шоронд хатаж байх байсан биз.

-Таныг хууль зvйн ухааны доктор хvн гэдгийг санаж байна. Гэтэл Ерєнхийлєгчийн эрх мэдлийн асуудлыг УИХ-д тавьсан нь дэндvv ичмээр алдаа бус уу?

-Танд би Монгол улсын Vндсэн хуулийн III бvлгийг унш гэж зєвлємєєр байна. Бид харъяалал андуураагvй. Харин хариуцлагаас зугтдаг нєхдvvд хариуцлагагvй мэдэгдэл хийж байна билээ. УИХ нь улс, нийгмийн дотоод, гадаад аливаа асуудлыг бvрэн эрхийнхээ хvрээнд хэлэлцэн шийдвэрлэх эрхтэй гэж Vндсэн хуульд тодорхой заасан байгаа. Тэнэг хvн ч ойлгохоор хуулийн тодорхой заалтууд бий.
-Тєрийн єндєрлєгvvдэд тавьсан шаардлагын хариуг авах єдєр ойртож байна. Шаардлагын хариу нь єгсєн єдрєєсєє л тодорхой мэт сэтгэгдэл тєрvvлж байсан. Та бvхний тавьсан шаардлагыг эс биелvvлвэл бас єлсгєлєн зарлах уу?

- Харж л байя. Ямар хариу єгєхєєс л хамаарах байх. Бид тєрєєс хариуцлага нэхэж байгаа. Хариуцлагагvй нєхдvvдтэйгээ хариуцлага тооцооч л гэсэн хvсэлт тавьсан. Ялангуяа хvний аминд хvрсэн, хариуцлага алдсан сайдуудыг огцруулах асуудалд бид анхаарлаа хандуулна. Монгол хvний амь нас vнэ цэнтэй гэдгийг л тєрд мэдрvvлэхийг хvсч байгаа юм.
-М.Ичинноров Ерєнхий сайдын орон тооны бус зєвлєх болсон. Таньд энэ албан тушаалыг санал болгосон бол та зєвшєєрєх байсан уу?

- Би хоцрогдсон коммунистуудтай хэзээ ч нийлдэггvй. Бидний євєг дээдсийг алж, соёлын vнэт зvйлсийг маань устгасан улс тєрийн хар хvч болох МАХН-ыг татан буулгах ёстой гэдэг хатуу итгэл vнэмшил надад бий. Гэхдээ М. Ичинноровын хувийн сонголтыг нь би хvндэтгэж байна. Эх орноо єєрчилж шинэчлэхийн тєлєє чєтгєртэй ч нийлэх vе улс тєрд гардаг гэдгийг би сайн мэднэ.
-“Иргэдийн шударга фронт”-ын Г.Арсланг та тагнуул гэж мэдэгдсэн байна лээ. Хvнийг ямар ч баримтгvйгээр хэлж болж байгаа юм уу?

-Тэр хvн тэгж хэлсэн байна, ингэж байна гэдэг яриаг одоо орхиё тэгэх vv. Ийм зvйл ярьснаар улс орон хєгжих биш дээ.
- Та иргэний хєдєлгєєний дуу хоолой болж байгаа, залуу хvний хувьд Монголын хєгжлийн ирээдvйг яаж тєсєєлж байна вэ?
- Тогтвортой хєгжлийн гурван vндсэн тулгуур бий. Нэгдvгээрт боловсролтой иргэн, хоёдугаарт эрvvл иргэн, гуравдугаарт эрх зvйн шударга зохицуулалт гэж vздэг.

Оюу толгой, Таван толгойн ашгийг бид юун тvрvv оюунлаг толгой болгож хувиргах хэрэгтэй. Томоохон уул уурхайн ордуудын ашгийн 30-аас доошгvй хувийг боловсролыг дэмжихэд зарцуулах ёстой гэж бид vзэж байгаа. Жил бvр дэлхийн топ их сургуулиудад нарийн мэргэжлээр 10 мянган монгол оюутан суралцуулах нь зvйтэй гэсэн саналыг Иргэний хєдєлгєєний нэгдсэн холбооноос тавьж байгаа юм. Дэлхийн боловсролын стандартыг эх орондоо нэвтрvvлэх чиглэлд дорвитой реформ хийе, англи хэлийг монгол улсын албан ёсны хоёр дахь хэл болгоё, кирилл vсгээс татгалзаж латин vсгийг албан ёсоор авч хэрэглэе гэсэн саналууд ч гарч байна. Бид дэлхийн хєгжилтэй хєл нийлvvлэх хэрэгтэй, тvvнээс бус дэлхийн хєгжил биднийг хvлээхгvй гэдгийг ойлгох цаг болсон.

Хоёр дахь том хєгжлийн асуудал бол орчин vед эрvvл иргэнтэй байх асуудал. Энэ бол єргєн ойлголт. Эрvvл амьдралын хэв маягаас эхлээд иргэдийн эрvvл мэнд, сэтгэл зvйн асуудал хvртэл энд багтана.
Эрх зvйн шударга зохицуулалт бол манай нийгмийн тулгамдсан асуудал. Бид эрх зvйн философио єєрчлєхгvйгээр єндєр хєгжилд хvрч чадахгvй гэдэг нь тодорхой харагдаж байна. Хууль бол єєрийн философи, vнэт зvйл дээр тулгуурладаг гэдгийг ухаарах цаг болсон. Хуучин нийгмийн хуульд єнгєц засвар хийх маягаар шинэ нийгмийн харилцааг бvрэн зохицуулах боломжгvй гэдгийг цаг хугацаа бидэнд хангалттай харууллаа.

Дэлхийн томоохон эрдэмтэн судлаачид ч гэсэн ийм л дvгнэлтэд хvрч байна.
Монголд бvх юм байна. Даан ч шинэ нийгмийн vнэт зvйл, философи нь тєлєвшиж чадахгvй байгааг хараад тэд толгой сэгсэрч байна.
- Таньд Европын их сургуулиас илтгэл тавих урилга ирсэн гэж сонслоо?
-Эрх зvй болон иргэний нийгмийн чиглэлээр зохиогдож буй олон хурал зєвлєгєєнд би байнга оролцдог. Энэ зун ч гэсэн Европын их сургууль болон олон улсын ардчиллыг бэхжvvлэх сангаас зохион байгуулах хэд хэдэн хуралд оролцож илтгэл тавихаар бэлтгэж байна.
- Таны ажилд амжилт хvсье.

Х.Сvрэн

Танд манай нийтлэл таалагдаж байвал LIKE дараарай!
Сэтгэгдэл
ТАНЫ СЭТГЭГДЭЛ
Таны нэр:
АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд factnews.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдолыг 8919-9080 утсаар хүлээн авна. тэмдэгт.